Założenie i patronat parafii

Data erekcji parafii nie jest znana. Wiadomo, że parafia w Przedborowie istniała już w 1337r. i wchodziła w skład nowo utworzonego dekanatu ostrzeszowskiego.

W roku 1439 wieś należała do Zajączka herbu Świnka. W 1458 r. kasztelan santocki Jan Zaręba ofiarował Przedborów swemu synowi Księdzu Marcinowi w spadku.

Pierwszy kościół p.w. Zesłania Ducha Św. i św. Idziego został zbudowany w 1579 roku przez ówczesnego dziedzica Jana Przyborowskiego. W 1580 roku wdowa po Janie Prze(d)borowskim Jadwiga Busińska, właścicielka Przedborowa i Drożdżyn, specjalnym dokumentem spisanym w Sieradzu „na uposażenie plebana przeznaczyła rolę czynszową Wawrzyńca Jaźwińskiego z łąkami i drugą rolę – Gajdzinę Niwę z dwiema sadzawkami oraz daniny od kmieci w Przedborowie i dwóch młynów swych w Drożdżynach i w Świbie. Partonat zastrzegła właścicielom Przedborowa.

Wizytacja kanoniczna dokonana 14 września 1651 roku przez archidiakona wrocławskiego ks. Marcina Filipa Waltera podaje, że wieś Przedborów jest własnością Teodora Bużyńskiego, który zobowiązał się do reperacji zniszczonego kościoła (postawionego w 1579 roku).

Proboszczem w tym czasie jest X. Jan, którego dochód wynosi: 10 złotych polskich, 8 korcy żyta, 4 korce owsa, 7 złotych polskich procentu od kapitałów w Grabowie, od gospodarzy w Przedborowie 4 korce żyta i owsa oraz tyle pola, aby można było wysiać 3 korce zboża.

Wizytacja z 1670 roku dokonana przez archidiakona wrocławskiego ks. Wawrzyńca Joanstona, proboszcza z Namysłowa, donosi że proboszczem w Przedborowie jest ks. Jakub Słuszkowski, a kościół jest stary i zrujnowany, ma trzy ołtarze: w głównym widnieje obraz św. Idziego i Matki Boskiej Częstochowskiej, w ołtarzu od strony północnej jest obraz św. Katarzyny panny, a w drugim bocznym ołtarzu znajduje się obraz św. Doroty panny i męczenniczki.

W 1679 roku dziedzic Przedborowa Kazimierz Ostrowski ufundował nowy drewniany kościół p.w. św. Idziego opata.

W roku 1711 został spisany dokument w Ostrzeszowie na żądanie ówczesnego proboszcza Przedborowa ks. Szymona Wojciecha Andrzejowicza, w którym czytamy, dziedziczka Przedborowa Bogumiła z Cieleckich Ostrowska na drodze prawnej (odpowiednim dokumentem) ustanowiła dla kościoła przedborowskiego 2000 zł p. Ten legat pomnożył jej małżonek Kazimierz Ostrowski łowczy sieradzki swoim testamentem w sobotę po Trzech Królach w roku 1698. Stosując się do ostatniej woli nieboszczki małżonki ofiarował kościołowi:

  1. 1000 zł p. na obligę,
  2. 1000 zł p. na wprowadzenie Bractwa św. Barbary i na potrzeby tego bractwa,
  3. 1000 zł p. na Msze Wotywne (w każdą środę),
  4. 1000 zł p. na organistę, aby był przy kościele w każdą niedzielę i święto oraz grał godzinki o NMP.

Później w 1700 roku syn Jan Ostrowski łowczy czerniechowski zapisał ołtarzowi świętej Barbary znów 1000 zł p. z zastrzeżeniem stałego przestrzegania tego zapisu (ten zapis był ponowiony w roku 1746).

Wizytacja kanoniczna z 1774 roku podaje, że Przedborowem zarządza proboszcz mikstacki ks. Jan Służkowski, kanonik regularny św. Augustyna z klasztoru kaliskiego; prawo patronatu w Przedborowie ma właściciel wsi, który tu nie mieszka; o kościół nikt się nie troszczy, nie ma też warunków na utrzymanie się kapłana.

Następna wizytacja w 1792 roku przedstawia następujące informacje: kościół w Przedborowie położony jest w diecezji wrocławskiej w dekanacie ostrzeszowskim w województwie sieradzkim na Ziemi Wieluńskiej w powiecie ostrzeszowskim, dziedzicem i patronem jest Antoni Ostrowski miecznik radomski.

W dokumencie z 14 lipca 1797 roku zanotowano, że właściciele Przedborowa zobowiązują się dostarczać dla potrzeb kościoła drzewo budulcowe i opałowe (dokument ten uaktualniono w dniu 8 marca 1836r. ). Na przestrzeni XIX wieku, kiedy Przedborów należał do rodziny Szeliskich (Jan, Piotr, Brygida) bardzo trudno było proboszczom wyegzekwować to zobowiązanie, stało się ono przyczyną wielu sporów rozwiązywanych często przez sąd (4.01.1854r. oraz 24.09.1857r. – wyroki Sądu Powiatowego w Kępnie, a także 2.03.1880r. – wyrok Sądu Ziemskiego w Ostrowie). Decyzją sądu patron jest zobowiązany dostarczyć drzewo i ponieść 2/3 kosztów budowy, parafianie natomiast powinni ponieść 1/3 kosztów oraz prace ręczne wykonać bezpłatnie.

Owe nieporozumienia wywołane były zapewne koniecznością gruntownych remontów jakie były potrzebne samemu kościołowi jak również budynkom należącym do parafii (wszystko to było w opłakanym stanie, tak że nawet kapłan odprawiający mszę niedzielną nie miał się gdzie zatrzymać).

W dniu 28 stycznia 1834 roku arcybiskup nakazuje dziekanowi obsadzić beneficjum w Przedborowie, jednak z powodu szczupłych dochodów i marnego lokum, nie można było tego uczynić.

Po reorganizacji dekanatu ostrzeszowskiego Przedborów afiliowano do kościoła w Mikstacie (tak było do roku 1931).

W latach dziewięćdziesiątych XIX wieku Przedborów był objęty patronatem Pruskiej Komisji Kolonizacyjnej, która w 2/3 pokryła koszty budowy obecnego kościoła. Parafia posiadała także pewne fundusze na budowę, były to: książeczka oszczędnościowa o stanie 1074,73 M., fundusz budowlany z kwotą 278,50 M., fundusz cmentarny 239,23 M., fundusz zebrany dla potrzeb parafii – 756,76 M. oraz 13,0 M. za sprzedaż kamieni (parafia pokryła 1/3 kosztów). Kościół pobudowano za 36.000 M.

Parafia przedborowska posiadała też tzw. grunta plebańskie, których położenie i ilość najdokładniej opisuje ks. Antoni Koszula 18 września 1858 roku. Role te obejmują 117 mórg 32 kwadratowe pręty i graniczą na wschodzie z drogą prowadzącą z Przedborowa na Jaźwiny, na południe z łąkami i rolami jaźwińskimi ciągnącymi się, aż do drogi ostrowskiej, na zachodzie z drogą prowadzącą od Przedborowa do Ostrzeszowa, a na północ z drogą koło kościoła ciągnącą się, aż do drogi prowadzącej na Jaźwiny; do tego jest jeszcze 30 mórg pastwisk, które graniczą na wschodzie i południu z borem przedborowskim, na zachodzie z drogą prowadzącą z Przedborowa na Jaźwiny, a na północ z gruntem nauczycielskim. Owe grunta plebańskie były zazwyczaj wydzierżawiane dziedzicowi lub gospodarzom przedborowskim.

Po II wojnie światowej patronat nad kościołem w Przedborowie objęło Nadleśnictwo Przedborów.

Patronat kościoła od wieków był przynależny właścicielom wsi Przedborów, jednakże od początku swego istnienia kościół ma również swoich patronów w niebie.

Szczególną opieką darzy ów kościół św. Idzi opat – już od 1579 roku. Oprócz Św. Idziego wierni czczą tu szczególnie św. Barbarę oraz św. Stanisława Biskupa, choć nie zawsze tak było – w 1670 roku czczono tu św. Dorotę oraz św. Katarzynę, a około 150 lat później św. Barbarę i św. Kazimierza.

Głównym jednak patronem jest od początku św. Idzi opat.

Oprac. p. Mariola Snela-Mosińska
z pracy magisterskiej pt. „Wpływy postaw religijnych, patriotycznych, społecznych i kulturowych kapłanów na wiernych w Przedborowie w latach 1863-1993”, Gniezno 1998 r.